GEÇİŞ DÖNEMİ ESERLERİ

Verilen eserlerle yazarları eşleştiriniz. Divan u Lugati't Türk Kaşgarlı Mahmut Kutadgu Bilig Yusuf Has Hacip Divanı Hikmet Ahmet Yesevi Atabetü'l Hakayık Edip Ahmet Yükneki Muhakemetü'l Lugateyn Ali Şir Nevai Baburname Babur Şah Şecere-i Türkî Ebü'l Gazi Bahadır Han Kırgız Türkleri Arasında Oluşmuştur. Manas Destanı Boş bırakılan yerleri uygun biçimde doldurunuz. KUTADGU BİLİGEser Yusuf Has Haciptarafından 11. yüzyılda yazılmıştır. Karahanlı Türkçesiyle yazılmış ve Karahanlı (Tabgaç Buğra Han) hükümdarına sunulmuştur. Eserin adı Mutluluk Veren Bilgi anlamına gelir. Edebiyatımızın ilk siyasetnâmesi sayılmaktadır. Her iki dünyada mutlu olmanın yollarını öğretmeyi amaçladığı için didaktik bir eserdir. Eserde ideal bir devlet yönetiminin nasıl olması gerektiği sembollerle anlatıldığı için alegorik (sembolik) bir yapıttır. Eserdeki hükümdar Gündoğdu, kanun ve adaleti temsil eder. Vezir Aydoğdu saadeti (mutluluk) temsil eder. Vezirin oğlu Ögdülmüş aklı temsil eder. Vezirin kardeşi Ogdurmuş ise akıbeti (hayatın sonu) temsil eder. Mesnevi nazım biçimiyle yazılmıştır. Nazım birimi beyit (6645 tane) olmakla birlikte içinde dörtlükler (173 tane) de vardır. Aruz ölçüsüyle yazılmıştır. Kişi köngli tüpsiz tenğizdin teg tururBilig yinçü sanı tüpinde yaturTenğizdin çıkarmasa yinçü kişi iterekYinçü bolsun kerek say taşıİnsanın gönlü dipsiz denize benzerBilgi ise dipte yatan inci gibidirİnsan inciyi denizden çıkarmazsaİster inci olsun ister çakıl taşı.Kutadgu Bilig'den alınan bu parça eserin hangi kişisi tarafından söylenmiş olabilir? Nedenini açıklayınız. Parçadan yararlanarak eserin üç özelliğini yazınız. Boş bırakılan yerleri uygun biçimde doldurunuz. ATABETÜ'L HAKAYIKEser Edip Ahmet Yükneki tarafından 12. yüzyılda yazılmıştır. Eserin adı Gerçeklerin (Hakikatlerin) Eşiği anlamına gelir. Eser, ayet ve hadislerden yola çıkarak İslam ahlakını öğretmeye çalıştığı için didaktik bir yapıttır. Mesnevi nazım biçimiyle yazılmıştır. Nazım birimi beyit olmakla birlikte içinde dörtlükler de vardır. Hem aruz ölçüsü hem de hece ölçüsü kullanılmıştır. Senin birliğine delil arayanBir şey içinde bulur binlerce delil.Yok idim, yarattın; yine yok kılıpTekrar var edersin; inandım buna.Bilgiyle bilinir yaratan Tanrı,Bilgisizlikten nerde, gören hayrı?Bilgi bilmemekten nice insanlarElleriyle put yapıp Rabbim dedi,Atabetü'l Hakayık'tan alınan bu parçalardan yararlanarak eserin Geçiş Dönemi ürünü olduğunu ispatlayan iki özellik yazınız. Boş bırakılan yerleri uygun biçimde doldurunuz. DİVAN—I HİKMETEser Ahmet Yesevi tarafından 12. yüzyılda yazılmıştır. Eserin adı Hikmetler Divanı (Kitabı) anlamına gelir. Türk tasavvuf edebiyatının ilk örneğidir. Din ve tasavvuf konularını işleyen didaktik bir yapıttır. Koşma nazım biçimiyle yazılmıştır. Dörtlük nazım birimiyle ve hece ölçüsüyle yazılmıştır. 13. yüzyılda gelişen tasavvuf akımının sanatçılarını ve özellikle Yunus Emre’yi etkilemiş bir eserdir. Arapça ve Farsça sözcükler bulunmakla birlikte Karahanlı Türkçesi-Hakaniye lehçesi dili kullanılmıştır. Boş bırakılan yerleri uygun biçimde doldurunuz. DİVAN-I LÜGATİ'İT TÜRKEser, Kaşgarlı Mahmuttarafından 11. yüzyılda yazılmıştır. Araplara Türkçe öğretmek amacıyla Arap alfabesiyle yazılmıştır. Türk edebiyatının ilk sözlüğüdür. İlk dilbilgisi kitabı ve etimoloji sözlüğüdür.İlk ansiklopedik sözlüktür. İçeriği bakımından tarih, sosyoloji, psikoloji, edebiyat, folklor, Türkoloji bilimleri için zengin bir kültür hazinesidir. 7500 sözcük hakkında çok ayrıntılı bilgilere ve bu sözcüklerin içinde yer aldığı sav, koşuk, mani, destan parçaları gibi edebi ürünlere de yer vermiştir. Bu nedenle de sözlü dönem ürünlerinin günümüze kadar ulaşmasını sağlamıştır. İçinde o dönemki Türkleri ve komşularını gösteren bir harita (dünya haritası) bulunur. Boş bırakılan yerleri uygun biçimde doldurunuz. DEDE KORKUT ÖYKÜLERİDede Korkut, Oğuzların bilici ozanıdır. Oğuzların destansı öykülerinin toplandığı yapıt, onun adını taşır. Öykülerdeki kişiliğine göre hekim, bilici (kahin), şair, duacı, ad koyucudur. Oğuzların eski çağlarını yansıtan öyküler anlatır. Öykülerin 11. ve 12. yüzyılda oluştuğu, 14. yüzyılın sonu ile 15. yüzyılın başında yazıya geçirildiği sanılmaktadır. Kuzeydoğu Anadolu’da yaşayan Oğuz Türklerinin başından geçen olayları anlatır. Öykülerde Türklerin komşularıyla ve kendi aralarındaki ilişkileri anlatılır. Bu öyküler toplumun öyküleridir; yani anonimdir. Yapıt 12 öykü ve bir önsözden oluşmaktadır. Destan ile halk öyküsü karışımı bir anlatımla yazılmıştır.Öyküler nazım-nesir karışıktır. Öykülerin arasına kahramanların olayla ilgili duygu ve düşüncelerini dile getiren geleneksel halk şiiri yapısına uygun manzum parçalar konmuştur. Öykü kahramanları destan niteliği taşıyan üstün karakterli, olağanüstü kişilikli insanlardır. Öykülerde destan, efsane ve masal ögelerine rastlanır. Yapıtta sekiz bine yakın sözcük ve deyim vardır. Bunların çoğu öz Türkçedir. Dil, Eski Anadolu (Oğuz) Türkçesinin özelliklerini gösterir.Öyküler, Oğuzların yaşayışlarıyla ilgili gerçekleri yansıtması ve Türk dilinin anlatım ve söyleyiş değişikliklerini göstermesi açışından çok önemlidir. "Hanım hey!", "Boy boyladı soy soyladı." gibi kalıplaşmış söyleyişler vardır. Düz yazıdaki ahengi sağlayan seci ve uyaklar yönünden zengin bir metindir. Atasözlerine yer verilmiştir. Türkçenin tümce yapısı korunmuştur (özne, tümleç, yüklem). Vatikan ve Dresten kütüphanelerinde yazma nüshaları vardır.