L10/ÜNİTE 2- DEĞERLENDİRME UYGULAMASI

Aşağıdaki destanları ait oldukları ulusla eşleştiriniz. Nibelungen Alman İgor Rus Şinto Japon Le Cid İspanyol Kalevela Fin Ramayana Hint Şu Saka Türkleri Odysseia Yunan Beowulf İngiliz Bozkurt Göktürkler Aşağıdaki yapma destan ve şair eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır? Maraş'ın ve Ökkeş'in Destanı- Gülten Akın Çanakkale Şehitleri'ne- M. Akif Ersoy Kuvâyi Milliye- Nazım Hikmet Üç Şehitler Destanı- Cahit Külebi Sakarya Meydan Savaşı- Ceyhun Atuf Kansu Aşağıdaki paragrafta boş bırakılan yerleri bağlama uygun sözcüklerle tamamlayınız. Destanlar, toplumun ortak görüşlerini yansıtmaktadır. Dolayısıyla yazarı bütün toplumdur, bu nedenle anonimdirler. Destanlarda olağan ve olağanüstü olaylar iç içe görülür. Bu nedenle kişiler, olaylar, doğal varlıklar gerçek yaşamdaki hallerinden daha farklı betimlenebilirler. Tanrıların olaylara karışması için olaylara doğaüstü yaratıklar da katılır. Destanlar genellikle han, hakan, kral gibi seçkin ve soylu kişilerin eylemleri üzerine kurulur. Öte yandan hepsi yarı tanrısal nitelikler taşımaları için olağanüstü özelliklere sahip olan kişilerdir. Destanlar söz konusu milletin ortak yaratısı olduğundan milli dil ve nazım şekileriyle söylenir. Manzum olmakla beraber nazım-nesir karışık olan destanlar da vardır. Bazıları, manzum şekilleri unutularak günümüze nesir hâlinde ulaşmıştır. Hem mensur hem manzum oldukları için destanların bütün halk yaratıcılığının şekil ve türlerinin karmaşık bir sentezi oldukları söylenebilir.Destanlarda olay örgüsü hızlı ilerler, pek çok olay art arda gerçekleşir. Bu nedenle zaman bakımından uzun atlamalara rastlanır. Ancak bu sayede destanlar aracılığıyla uzak geçmişte yaşanmış olaylar oldukça uzun bir süreyi kapsayacak şekilde anlatılabilirler. Bir destanın dünyası ortaya çıktığı zaman içinde düşünülebilecek her şeyi barındıran bütünsel, çok yönlü bir dünyadır. Bu nedenle olaylar zamanda olduğu kadar mekânda da çok geniş bir kozmik coğrafya üzerinde geçer.Destanlar savaş, deprem, yangın, göç gibi bir milleti derinden etkilemiş tarihî ve sosyal olaylardan doğarlar. Bu eserlerde genellikle kahramanlık, aşk, dostluk, ölüm ve yurt sevgisi gibi temalar işlenir. Aşağıda destanlara ve efsanelere ilişkin verilen açıklamalardan doğru olanlarını işaretleyiniz. Doğal destanlar sözlü, yapma destanlar yazılı edebiyatın ürünüdür. Destanlar anlatmaya bağlı metin türlerinden olup düzyazı biçimindedir. Doğal destanlar tarih öncesi dönemlere ilişkin olayları anlatırken yapma destanlar genellikle yakın tarihteki olayları ele alır. Doğal destanlar; oluşum, yayılma ve derleme aşamalarından geçer. Türk destanları doğal destanların geçirdiği tüm aşamaları tamamlamışlardır. Doğal destanların yazanı belli değil, yapma destanların bellidir. Türk destanlarındaki savaşlar genellikle milletin menfaatlerini korumak içindir. Oysa pek çok dünya destanında savaşlar bireysel tutkulardan da çıkabilmektedir. Destanlar tarihî olayları anlatan edebî ürünler oldukları için tarihî belge niteliğindedir. Efsanelerin bir çıkış noktası bulunmaz, tamamen hayal ürünü anlatılardır. Efsaneler, halk arasında inandırıcılığı yüksek anlatılardır. Destanlar milli özellikler taşırken efsanelerde farklı coğrafyalarda ortaklıklar, evrensel unsurlar olabilir. Türk destanlarında alp, bilge ve kadın olmak üzere üç tip kullanılır. Kuvâyi Milliye destanında tip yerine karakterler öne çıkar. Şahmeran efsanesinde adı geçen Lokman Hekim Yunan mitolojisindeki Asklepios anlatısıyla benzerlikler taşır. Geyik, Türk destan ve efsanelerinde çevik ve güçlü bir hayvan olması sebebiyle hayat ve savaş gücünü temsil eder. Bu nedenle pek çok Türk destanında Türklerin atası olarak işlenir. Aşağıdakilerden hangileri İslamiyet'in kabulünden önceki Türk destanlarındandır? Manas Destanı Alp Er Tunga Destanı Ergenekon Destanı Cengiznâme Battal Gazi Destanı Göç Destanı Bozkurt Destanı Satuk Buğra Han Destanı Attila Destanı John Milton'ın destansı şiiri Kayıp Cennet, etkisi bakımından İngiliz edebiyatında Shakespeare'in ardından ikinci sırada gelir. 10.000 mısrayı aşkın bu destanda cennete girme savaşı ve insanın cennetten kovulmasının hikâyesi anlatılır. Onlarca bölümde cennetin kaybedilmesini, gözden düşen Şeytan'ın ve insanın gözüyle anlama çabası görülür.İtalyan yazar Tasso'nun 1575'te bitirdiği Kurtarılmış Kudüs adlı eser ise, I. Haçlı Seferi'nde Kudüs'ün Müslümanlardan alınışını işleyen yapay bir destandır. Biçimsel açıdan Homeros'u taklit eden Tasso, bu eserinde de Homeros'un İlyada ve Odysseia destanını örnek alır. Bu destan, özellikle Avrupa'da başka destanların yazılmasına da vesile olur.Ariosto'nun Çılgın Orlando'su da İtalyan yapma destanları arasında önemli bir yer tutar. Destanda Orlando, Paris'i fethetmeye çalışan Araplara karşı verilen savaşta yer alır. Bu arada bir aşk da yaşar. Güncel olaylara göndermelerin yapıldığı Çılgın Orlando eserinde Ariosto, hem mutsuz aşk macerasını hem de Hristiyanlık'ı yaymak için yaptığı mücadeleleri dile getirir. Aşk ve savaşla birlikte eserde cesaret, kahramanlık, bağlılık gibi temalar, gerçekle fantezinin iç içe yer aldığı bir anlatımla anlatılır. İlk baskısından bu yana İtalya'da 154 kez basılan eser, neredeyse tüm Avrupa dillerine çevrilir.Dante'nin İlahi Komedya'sı da İtalyan edebiyatında öne çıkan bir diğer yapma destandır. Latin şair Vergilius'un Aeneis destanını örnek alan ve sıradışı bir aşka mitoloji, tarih ve kutsal metinlerle de desteklenen gerçeküstücü bir ortamda yakılan bir ağıt olarak da değerlendirilebilecek olan "İlahi Komedya", tarih ve felsefeden dinbilime, gökbilimden geometriye uzanan bir ansiklopedi niteliği taşır. Yunan ve Roma mitolojisinde Asklepios olarak bilinen şifacının kültürümüzdeki adı Resim üzerindeki boşluğa yazınız. Lokman Hekim